Aktualna sytuacja w polskiej hodowli

WZORZEC OCENY POKROJU SZYNSZYLI

Wzorzec służy do oceny pokroju hodowlanych odmian szynszyli (Chinchilla lanigera L.). Wzorcem objęte zostają następujące odmiany:

Lp	Nazwa	Synonimy i nazwy obce	Symbol genetyczny
1.	Standard
2.	Czarna aksamitna	Black velvet	BlBl
3.	Beżowa	Beige	P^wPw

I. Klasyfikacja i sposób oceny:

Oceniane cechy - wzorzec obejmuje 5 cech, którymi są:

1. Wielkość i budowa zwierzęcia
2. Typ barwny
3. Czystość barwy okrywy włosowej
4. Jakość okrywy włosowej
5. Pas brzuszny

Punktacja: ocena cech jest punktowa, przy czym maksymalna ilość punktów za wszystkie cechy wynosi 30 pkt. Szczegółowa punktacja poszczególnych cech przedstawia się następująco:

^Lp	^Cecha	^{Za spełnienie wymagań}	^{Za odstępstwa od wzorca}
		^wzorcowych	^małe	^duże	^{dyskwali- fikujących}
^1.	^{Wielkość i budowa}	⁴	³	^{2 - 1}	⁰
^2.	^{Typ barwny}	⁵	^{4 - 2}	¹	⁰
^3.	^{Czystość barwy okrywy włosowej}	⁹	⁷	^{5 lub 3}	⁰
^4.	^{Jakość okrywy włosowej}	⁹	^{7 lub 5}	^{3 lub 1}	⁰
^5.	^{Pas brzuszny}	³	²	¹	⁰

Zwierzęta otrzymujące „0” punktów chociażby za jedną cechę podlegają dyskwalifikacji dla celów hodowlanych (nie otrzymują karty oceny pokroju).

Sposób i termin oceny - ocenę przeprowadza się w ciągu całego roku. Podlegają jej szynszyle w wieku minimum 6 miesięcy. Ocenie winny być również poddane wszystkie zwierzęta z importu.

Zwierzęta ocenia się w ręku lub w klatce przeglądowej, w świetle dziennym lub w świetle jarzeniowym, o barwie zbliżonej do światła dziennego. Wielkość zwierząt (masę ciała) ustala się przez ważenie z dokładn. do 10 g. Nie ocenia się szynszyli:

- z objawami chorobowymi lub pochorobowymi
- z ułomnościami (np. brak łapki, ogona itp)
- zabrudzonych w stopniu utrudniającym rozpoznanie barwy
- samic w ciąży lub odchowujących młode
- z wyraźnymi uszkodzeniami okrywy włosowej (wystrzyżenia, łysiny)

II. Ocena cech objętych wzorcem

1. Ocena wielkości i budowy zwierzęcia

	^{Masa ciała w gramach w miesiącach życia}
^{Opis wymagań}	^{6 - 7 miesięcy}	^{8 miesięcy i starsze}
^{Wielkość bardzo duża Wielkość duża Wielkość mała Wielkość bardzo mała Wielkość bardzo bardzo mała}	^{500 i więcej 450 - 500 410 - 450 370 - 410 poniżej 370}	^{560 i więcej 520 - 560 480 - 520 440 - 480 poniżej 440}

*/ w poszczególnych miesiącach życia „wielkość dużą”, „wielkość małą”, „wielkość bardzo małą” określono w przedziałach wagowych, które należy interpretować jako zapis „od ... do ...” Dla przykładu podane określenie „wielkości dużej” w przedziale wieku 6-7 m-cy tj. 450-500 g należy interpretować następująco: do 450 g (włączenie dolnej granicy wagi do przedziału), do 500 g (wyłączenie górnej granicy wagi z przedziału).

^Wymagania	^{Opis wymagań}	^Punktacja
^Wzorcowe	^{Wielkość bardzo duża. Budowa proporcjonalna, wybitnie zwarta, minimalna różnica w szerokości w barkach i biodrach, szyja niezaznaczona, głowa szeroka, krótka}	⁴
^{Wady małe}	^{Wielkość duża. Budowa zwarta, szerokość w barkach i biodrach lekko zróżnicowana, szyja lekko zaznaczona, głowa szeroka, krótka}	³
^{Wady duże}	^{Wielkość mała. Budowa lekko wydłużona, szerokość w barkach i biodrach zróżnicowana, szyja zaznaczona, głowa lekko wydłużona}	²
	^{Wielkość bardzo mała. Budowa wydłużona, szerokość w barkach i biodrach wyraźnie zróżnicowana, łukowata linia grzbietu, wyraźnie zaznaczona szyja, głowa mała, wydłużona.}	¹
^{Wady dyskwalifi- kujące}	^{Wielkość bardzo bardzo mała. Budowa wyraźnie trójkątna, wąska i długa szyja, głowa mała, wydłużona, znaczne nieprawidłowości w budowie i proporcjach ciała.}	⁰

^{2. Ocena typu barwnego}

Szynszyle Standard

^Wymagania	^{Opis wymagań}	^Punktacja
^Wzorcowe	^{Typ wybitnie ciemny, grafitowoczarny, woal równomiernie rozłożony na grzbiecie, bokach i biodrach, kontrastowo odcięty od pasa brzusznego. Niedopuszczalne przejaśnienie na karku i udach}	⁵
^{Wady małe}	^{Typ bardzo ciemny, woal grafitowy, równomiernie rozłożony na grzbiecie, z nieznacznym rozjaśnieniem na karku, bokach lub biodrach, kontrastowo odcięty od pasa brzusznego}	⁴
	^{Typ ciemny, woal grafitowy, zagęszczony na grzbiecie, równomiernie przechodzący na boki, rozjaśniony na karku i biodrach, kontrastowo odcięty od pasa brzusznego}	³
	^{Typ średni, woal zagęszczony na grzbiecie, w niewielkim stopniu przechodzący na boki, rozjaśniony na karku i biodrach lub bokach, odcinający się od pasa brzusznego}	²
^{Wady duże}	^{Typ jasny, woal rozjaśniony na całej długości grzbietu zwierzęcia, niewyraźnie odcinający się od pasa brzusznego}	¹
^{Wady dyskwalifikujące}	^{Brak woalu lub plamiste rozłożenie woalu}	⁰

Szynszyle Czarne aksamitne

^Wymagania	^{Opis wymagań}	^Punktacja
^Wzorcowe	^{Barwa intensywnie czarna, aksamitna, równomiernie rozłożona na głowie i grzbiecie, bardzo głęboko zachodząca na boki, styk z pasem brzusznym jak u szynszyli wybitnie ciemny standard. Biodra czarne, niedopuszczalne przejaśnienia na karku, bokach i biodrach, kontrastowo odcięty od pasa brzusznego. Niedopuszczalne przejaśnienia na karku .}	⁵
^{Wady małe}	^{Barwa czarna, aksamitna, równomiernie rozłożona na całej długości zwierzęcia, przechodząca na boki, dopuszczalne przejaśnienia na bokach i biodrach, wyraźny kontrast z pasem brzusznym. Dopuszczalne minimalne przejaśnienia na karku}	^4-2
^{Wady duże}	^{Barwa czarna obejmuje głowę i część partii grzbietowej, do 2/3 długości tułowia, bardzo słabo kontrastująca z pasem brzusznym, przejaśnienia na karku i udach}	¹
^{Wady dyskwalifikujące}	^{Barwa czarna obejmuje tylko głowę i mniej niż połowę długości tułowia.}	⁰

Szynszyle Beżowe

^Wymagania	^{Opis wymagań}	^Punktacja
^Wzorcowe	^{Barwa beżowa bardzo ciemna, woal równomiernie rozłożony, obejmuje grzbiet i boki na całej długości zwierzęcia, kontrastowo odcinający się od pasa brzusznego. Niedopuszczalne rozjaśnienie na biodrach i karku.}	⁵
^{Wady małe}	^{Barwa beżowa ciemna, woal równomiernie rozłożony na całej długości zwierzęcia, przechodzący na boki, dopuszczalne przejaśnienia na bokach, biodrach i karku, wyraźny kontrast z pasem brzusznym.}	^4-2
^{Wady duże}	^{Barwa beżowa jasna, barwa ogólna okrywy w części grzbietowej średnio jasna lub jasna, woal nierównomiernie rozłożony, niewyraźnie odcinający się od pasa brzusznego}	¹
^{Wady dyskwalifikujące}	^{Brak woalu lub plamiste rozłożenie woalu}	⁰

3.Ocena czystości barwy okrywy włosowej - ocena cechy obejmuje:

- czystość barwy włosów pokrywowych
- strefę białą, tzw. pręgę

Szynszyle Standard

^Wymagania	^{Opis wymagań}	^Punktacja
^Wzorcowe	^{Czystość barwy okrywy włosowej b. Dobra, z odcieniem niebieskim, brak jakichkolwiek domieszek barw obcych. Pas brzuszny śnieżnobiały.}	⁹
^{Wady małe}	^{Czystość barwy okrywy włosowej - dobra, bez domieszek barw obcych, dopuszczalne lekkie zmętnienie barwy. Pas brzuszny biały.}	⁷
^{Wady duże}	^{Czystość barwy okrywy włosowej średnia, nieznaczna domieszka barwy brunatnej, wyraźne zmętnienie barwy. Pas brzuszny biały z dopuszczalną domieszką barwy, jak na całej okrywie włosowej.}	⁵
	^{Czystość barwy okrywy włosowej średnia, wyraźna domieszka barwy brunatnej, wyraźne zmętnienie barwy. Pas brzuszny biały z dopuszczalną domieszką barwy, jak na całej okrywie włosowej.}	³
^{Wady dyskwalifikujące}	^{Czystość barwy okrywy włosowej słaba, widoczne zbrunatnienie, wyraźne zmętnienie barwy.}	⁰

Szynszyle Czarne aksamitne

^Wymagania	^{Opis wymagań}	^Punktacja
^Wzorcowe	^{Czystość barwy okrywy włosowej bardzo dobra, barwa czarna aksamitna, brak jakichkolwiek domieszek barw obcych. Pas brzuszny śnieżnobiały.}	⁹
^{Wady małe}	^{Czystość barwy okrywy włosowej dobra, barwa czarna aksamitna, bez jakichkolwiek domieszek barw obcych, dopuszczalne lekkie zmętnienie barwy. Pas brzuszny biały.}	⁷
^{Wady dużę}	^{Czystość barwy okrywy włosowej średnia, barwa czarna, dopuszczalne nieznaczne domieszki barwy brunatnej, wyraźne zmętnienie barwy. Pas brzuszny biały z dopuszczalną domieszką barwy, jak na całej okrywie włosowej.}	⁵
^{Wady duże}	^{Czystość barwy okrywy włosowej średnia, barwa czarna, wyraźne domieszki barwy brunatnej, wyraźne zmętnienie barwy. Pas brzuszny biały z dopuszczalną domieszką barwy, jak na całej okrywie włosowej .}	³
^{Wady dyskwalifikujące}	^{Czystość barwy okrywy włosowej słaba, wyraźnie występująca barwa brunatna.}	⁰

Szynszyle Beżowe

^Wymagania	^{Opis wymagań}	^Punktacja
^Wzorcowe	^{Czystość barwy okrywy włosowej bardzo dobra, bez odcieni rdzawych. Barwa ogólna beżowa bardzo ciemna. Pas brzuszny śnieżnobiały.}	⁹
^{Wady małe}	^{Czystość barwy okrywy włosowej dobra, bez odcieni rdzawych. Barwa ogólna beżowa ciemna, dopuszczalne lekkie zmętnienie barwy . Pas brzuszny biały.}	⁷
^{Wady duże}	^{Czystość barwy okrywy włosowej średnia, dopuszczalne nieznaczne domieszki barwy rdzawej, wyraźne zmętnienie barwy. Pas brzuszny biały z dopuszczalną domieszką barwy, jak na całej okrywie włosowej.}	⁵
^{Wady duże}	^{Czystość barwy okrywy włosowej średnia, wyraźna domieszka barwy rdzawej, wyraźne zmętnienie barwy. Pas brzuszny biały z dopuszczalną domieszką barwy, jak na całej okrywie włosowej.}	³
^{Wady dyskwalifikuj.}	^{Czystość barwy okrywy włosowej słaba, barwa ogólna z widocznymi odcieniami rdzawymi.}	⁰

4. Struktura okrywy włosowej - ocena cechy obejmuje:

- gęstość okrywy włosowej

- długość włosów

- jedwabistość włosów

- sprężystość włosów

^Wymagania	^{Opis wymagań}	^Punktacja
^Wzorcowe	^{Okrywa włosowa bardzo gęsta (przy rozdmuchiwaniu okrywy niewidoczna skóra lub widoczny tylko punkt skóry). Wyrównana długość włosów w poszczególnych partiach ciała. Bardzo dobra jedwabistość i sprężystość włosów (powstała po rozdmuchaniu okrywy rozetka zamyka się szybko). Niedopuszczalne zawirowania włosów.}	⁹
^{Wady małe}	^{Okrywa włosowa bardzo gęsta (przy rozdmuchiwaniu okrywy widoczna skóra maksymalnie o powierzchni łebka od szpilki). Niewielkie zróżnicowanie długości włosów w poszczególnych partiach ciała. Bardzo dobra jedwabistość i sprężystość włosów (po rozdmuchaniu okrywy pozostaje niewielka rozetka). Niedopuszczalne zawirowania włosów.}	⁷
	^{Okrywa włosowa średnio gęsta (przy rozdmuchiwaniu okrywy widoczna skóra minimalnie większa niż powierzchnia łebka od szpilki). Zróżnicowanie długości włosów w poszczególnych partiach ciała. Średnia jedwabistość i sprężystość włosów (po rozdmuchaniu okrywy pozostaje rozetka). Niedopuszczalne zawirowania włosów.}	⁵
^{Wady duże}	^{Okrywa włosowa rzadka (przy rozdmuchiwaniu okrywy widoczna skóra o pow. do 2 mm2). Zróżnicowanie długości włosów w poszczególnych partiach ciała. Brak jedwabistości i sprężystości włosów (po rozdmuchaniu okrywy pozostaje rozetka z rozdzielającą się okrywą włosową). Niedopuszczalne zawirowania włosów.}	³
	^{Okrywa włosowa rzadka (przy rozdmuchiwaniu okrywy widoczna skóra o powierzchni ponad 2 mm2). Zróżnicowanie długości włosów w poszczególnych partiach ciała. Brak jedwabistości i sprężystości włosów (po rozdmuchaniu okrywy pozostaje wyraźna rozetka z rozdzielającą się okrywą włosową). Dopuszczalne niewielkie zawirowania włosów.}	¹
^{Wady dyskwalifikujące}	^{Okrywa włosowa bardzo rzadka (przy rozdmuchiwaniu okrywy widoczna skóra o pow. powyżej 4 mm2). Wyraźne zróżnicowanie długości włosów w poszczególnych partiach ciała. Włos leżący, zbyt długi. Występują zawirowania włosów, kosmkowatość, spilśnienie okrywy włosowej.}	⁰

5. Ocena pasa brzusznego - ocena cechy obejmuje:

- barwę pasa brzusznego
- szerokość pasa brzusznego

- linię pasa brzusznego

- kontrastowość pasa brzusznego

^Wymagania	^{Opis wymagań}	^Punktacja
^Wzorcowe	^{Pas brzuszny wąski, śnieżnobiały, kontrastowo ostrą równą linią odcinający się od boków zwierzęcia, nie zachodzący na boki, bardzo wyraźna granica między bokiem a brzuchem.}	³
^{Wady małe}	^{Pas brzuszny wąski, biały, kontrastujący z bokami zwierzęcia, lekko zachodzący na boki, wyraźna granica między bokiem a brzuchem.}	²
^{Wady duże}	^{Pas brzuszny szerszy, biały, z dopuszczalnym odcieniem szarości, dopuszczalne domieszki barw obcych i nabytych, słabo kontrastujący, rozmyta granica między bokiem a brzuchem.}	¹
^{Wady dyskwalifikujące}	^{Pas brzuszny z wyraźnymi domieszkami barw obcych (żółta, brunatna, rdzawa), bez kontrastu, brak granicy między bokiem a brzuchem.}	⁰

^{III. Kierunki doskonalenia:}

[1] Powiększanie rozmiaru ciała zwierząt przy zachowaniu korzystnych cech genotypowych i fenotypowych.

[2] Dążenie do uzyskania wysokiego tempa wzrostu w pierwszych sześciu miesiącach życia, celem przyśpieszenia dojrzałości somatycznej (w wieku 8-9 miesięcy)

[3] Zwiększenie w pogłowiu udziału szynszyli standard w typie ciemnym

[4] Uzyskanie właściwej czystości okrywy włosowej w poszczególnych odmianach barwnych

[5] Uzyskanie prawidłowej jakości okrywy włosowej, tj. zachowanie maksymalnego wyrównania długości włosów na całym tułowiu, przy jednocześnie dobrej gęstości, jedwabistości i sprężystości okrywy włosowej.

Opracowanie:

* Polska Federacja Związków Hodowców Szynszyli

* Rada Hodowlana Ogólnopolskiego Związku Hodowców Szynszyli w Szczecinie

* Centralna Stacja Hodowli Zwierząt

Konsultacje: Rada Hodowlana ds. hodowli drobnego inwentarza przy Dyrektorze CSHZ